{"id":3338,"date":"2024-12-10T11:36:19","date_gmt":"2024-12-10T11:36:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sdm.nl\/?p=3338"},"modified":"2025-07-24T08:43:18","modified_gmt":"2025-07-24T08:43:18","slug":"journalistieke-driedaagse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sdm.nl\/en\/journalistieke-driedaagse\/","title":{"rendered":"Journalistieke Driedaagse: \u2018Over vijf jaar willen we niet in de hoek van de klassieke muziek zitten\u2019"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n \n\n\n

Journalistieke Driedaagse: \u2018Over vijf jaar willen we niet in de hoek van de klassieke muziek zitten\u2019<\/h3>\n
\n

Op initiatief van Stichting Democratie en Media (SDM) kwamen een twintigtal toekomstgerichte journalisten, hoofdredacteuren en onderzoekers eind november bijeen voor de Journalistieke Driedaagse in Breukelen. Een weekend lang beten ze zich vast in het vraagstuk: wat moet de journalistiek doen om haar relevantie en zeggingskracht voor het publiek te behouden \u2013 of zelfs te herwinnen?<\/b><\/p>\n

\u2018Het loont om te vertragen, ook al is de situatie nog zo urgent\u2019 en \u2018Zoek elkaar op, we hoeven dit niet alleen te doen\u2019. Terwijl zondagochtendroeiers voorbijvaren over de Vecht, sluiten de deelnemers de Journalistieke Driedaagse af. De gedeelde urgentie over hoe toch dat publiek te bereiken, voert van begin tot eind de boventoon. \u2018Over vijf jaar willen we niet in de hoek van de klassieke muziek zitten\u2019, concludeert een deelnemer, een referentie aan de <\/span>waarschuwing<\/span><\/a> van professor communicatie Rasmus Kleis Nielsen.<\/span><\/p>\n

Drie dagen lang doken de journalistieke professionals van 13 verschillende redacties (o.a. <\/span>NU.nl<\/span><\/i>, <\/span>de Volkskrant<\/span><\/i>, <\/span>BNNVARA<\/span><\/i> and <\/span>RTL Nieuws<\/span><\/i>) met elkaar in journalistieke vraagstukken \u00e9n onderzochten ze concrete vervolgstappen voor een toekomstbestendige journalistiek.\u00a0<\/span><\/p>\n

Uniek was de saamhorigheid, ondanks hun verschillende journalistieke achtergronden: \u2018Als je over de onderlinge concurrentie en jaloezie heen stapt, kunnen we ontzettend veel leren van wat er bij elkaar speelt,\u2019 aldus een van hen.<\/span><\/p>\n

\"\"Foto\u2019s: Roosje Verschoor<\/em><\/p>\n

Waarom een Journalistieke Driedaagse?<\/b><\/p>\n

Stichting Democratie en Media wil met deze driedaagse een besloten plek bieden \u2013 weg van de dagelijkse deadlines \u2013 waar journalisten in alle openheid en zonder belangen hun zorgen kunnen bespreken, het denken kunnen scherpen en elkaar kunnen inspireren bij het omgaan met de grote uitdagingen waar de journalistiek voor staat. Met de driedaagse hopen we ook handelingsperspectief te bieden aan de deelnemers.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Dit doen we vanuit het vertrekpunt dat de journalist een onmisbare rol speelt in de democratische rechtsstaat. Om diepgaand en vertrouwelijk met elkaar te kunnen spreken \u00e9n een open sfeer te garanderen, nodigden we een selecte groep journalisten uit die vanwege hun expertise, besef van urgentie en open blik richting de toekomst konden bijdragen aan dit gesprek.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Vijf inzichten<\/b><\/p>\n

De deelnemers werkten toe naar een gezamenlijk beeld van de hoofdvraag (Wat moet de journalistiek doen om haar relevantie en zeggingskracht voor het publiek te behouden \u2013 of zelfs te herwinnen?). Hiervoor werden ze inhoudelijk gevoed door drie kritisch denkers: Maxim Februari, Hans Boutellier en Alyt Damstra. Daarnaast gingen ze aan de slag met hoe ze hieraan in hun eigen werk kunnen bijdragen. Het levert vijf inzichten op.<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Vertrouwen en verbinding zijn noodzakelijk<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

    De band tussen media en haar publiek is fragiel. Journalisten moeten verbinding zien te maken met een publiek dat soms het vertrouwen in journalistieke media is verloren. Dat publiek kennen is een eerste voorwaarde voor verbinding. Het is te hopen dat journalistieke media daarvoor diep genoeg geworteld zijn in de samenleving.<\/span><\/p>\n

    Het uitgangspunt van \u2018het staat in de krant dus het is waar\u2019, geldt al lang niet meer, sterker nog, steengoede berichtgeving blijkt waardeloos zonder vertrouwen. De noodzaak voor reflectie en zelfkritiek over de journalistieke werkwijze is daarom groot, net als eerlijkheid over redactionele afwegingen en keuzes. Maar transparantie is geen panacee \u2013 het kan ook kritiek oproepen.<\/span><\/p>\n

      \n
    1. Geen monopolie of poortwachter meer<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

      De context waarin journalistiek opereert is ingrijpend veranderd: ze is haar monopoliepositie verloren. Journalistiek bevindt zich in een \u2018anarchistische informatieruimte\u2019, brengt Maxim Februari in, waar een overvloed aan informatie en een schaarste aan aandacht heersen. Daar voert journalistiek een strijd om aandacht met streamingsdiensten, influencers en socialemediaplatforms. In de overvloed van informatie is er behoefte aan nieuwe poortwachters die richting geven, denkt Hans Boutellier, en journalistiek zou daar een rol in kunnen spelen. Maar een journalistieke claim op \u2018de waarheid\u2019 is met haar monopoliepositie verloren gegaan.<\/span><\/p>\n

        \n
      1. Veranderende functies<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

        Journalistiek kan niet meer vanuit autoriteit werken, maar moet het vertrouwen verdienen door samen met het publiek op zoek te gaan naar waar haar eigen meerwaarde schuilt. Wat is in de veranderende informatie-omgeving de rol van de journalistiek? De journalistieke basisfuncties (informeren, controleren en een platform bieden voor debat) blijven onmisbaar voor een goed functionerende democratie, zegt Alyt Damstra, maar het is de vraag of ze nog uitsluitend belegd zijn bij journalisten. Hoe zit het met de \u2018zachtere\u2019 functies van verbinden en vertrouwen bieden \u2013 want er gaat ook zoveel w\u00e9l goed in onze samenleving. Het zou waardevol kunnen zijn om eens helemaal opnieuw, <\/span>from scratch<\/span><\/i>, te bedenken wat de samenleving eigenlijk nodig heeft van de journalistiek.<\/span><\/p>\n

          \n
        1. Economisch en democratisch belang op gespannen voet<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

          Journalistiek is zowel een publieke als een economische dienst, maar deze belangen kunnen op gespannen voet met elkaar staan. \u2018Journalism is a market failure\u2019, citeert een deelnemer haar oud-professor: er is een markt voor consumenten die een nieuwe stofzuiger willen, voor mensen die entertainment zoeken, voor professionele vraagstukken, maar hoe zit het met informatie voor burgers?\u00a0 Onder het juk van sturende algoritmes en veranderende verdienmodellen kunnen economische motieven democratische waarden verdringen. Polarisatie is van alle tijden, maar het neemt in onze ontzuilde samenleving, gefaciliteerd door sociale media, extremere vormen aan dan pak \u2018m beet vijftig jaar geleden, betoogt Hans Boutellier. Vijanddenken is een verdienmodel geworden. Journalistiek moet zich opnieuw richten op het dienen van het algemeen belang, weg van het \u2018u vraagt wij draaien\u2019, ondanks de uitdagende marktcondities en concurrentie.\u00a0<\/span><\/p>\n

            \n
          1. Je hebt meer invloed dan je denkt<\/span><\/i><\/li>\n<\/ol>\n

            Individuele journalisten en onderzoekers staan te midden van dit krachtenveld niet machteloos. Concrete vragen werden gezamenlijk uitgediept, zoals \u2018Hoe laat ik mijn chefs inzien dat het een gemiste kans is dat we ons toekomstige publiek, de jongeren, helemaal niet bereiken?\u2019 en \u2018Hoe zorg ik dat mijn redactie persoonlijk contact heeft met ons publiek?\u2019. Beren op de weg transformeerden in kansen en mogelijkheden. \u2018Ik heb ontdekt wat voor kleine en grote stappen ik morgen al kan gaan zetten om verder te komen in mijn werk \u2013 ik sta er nog steeds van te stuiteren,\u2019 zei een deelnemer naderhand.<\/span>\"\"<\/p>\n

            Inhoudelijke bijdragen<\/b><\/p>\n

            In gesprek met drie kritische denkers werd de relatie met het publiek verder uitgediept.<\/span><\/p>\n

            Rechtsfilosoof <\/span>Maxim Februari<\/strong> sprak over de groeiende dataficering van de samenleving. Burgers hebben steeds meer kritiek op de oude informatiekaders: waarom zijn journalisten en wetenschappers eigenlijk de hoeders van de waarheid? Het werkt niet meer om vanuit de hoogte te roepen hoe de werkelijkheid in elkaar steekt, ziet Februari. De democratische rechtsstaat is hard aan het veranderen, en de rol van de journalistiek dus ook. Maar, zegt hij, het lijkt soms alsof media meer bezig zijn met \u2018force protection\u2019, het beschermen van het eigen kamp, dan met hun journalistieke taak.\u00a0<\/span><\/p>\n

            Bijzonder hoogleraar polarisatie en veerkracht <\/span>Hans Boutellier<\/strong> gaf een inkijkje in de sociologische verschuiving in de maatschappij, van een zuilenmaatschappij naar een identitaire netwerksamenleving. Voorheen werd identiteit volledig gedefinieerd door de zuil, tegenwoordig zoeken mensen een collectief bij hun identiteit. Polarisatie is van alle tijden, volgens Boutellier, maar het neemt stevigere vormen aan in de huidige identitaire netwerkstructuur en wordt flink aangewakkerd door sociale media. De<\/span>politiek is pragmatisch geworden, en uit onderzoek blijk dat mensen het politieke domein ervaren als 1) ze zien ons niet, 2) wij zien hen niet, en 3) ze kunnen het niet. Zou dat ook voor de journalistiek kunnen gelden?<\/p>\n

            Tot slot lichtte <\/span>Alyt Damstra<\/strong> het recente WRR-rapport <\/span>Aandacht voor media<\/span><\/i> toe. Daarin wordt met een democratische lens naar het medialandschap gekeken. Het speelveld van journalistieke media is enorm veranderd, doordat 80 procent van de advertentie-inkomsten on land uit vloeien, houdt Damstra de groep voor. Hoe houd je je staande als journalistiek medium als economische motieven leidend worden? Op lokaal niveau betekent het een verschraling van aanbod, terwijl er bij het publiek veel behoefte aan is. Ze stelt dat om de basisfuncties van de journalistiek (informeren, controleren en de forumfunctie) in stand te houden, nieuw mediabeleid nodig is.<\/span><\/p>\n

            \"\"<\/p>\n

            Vervolg<\/b><\/p>\n

            We kijken terug op een waardevol weekend met een open en reflectieve sfeer waarin de tijd werd genomen voor de complexe vraagstukken waar we samen voor staan. Stichting Democratie en Media ziet een rol voor zichzelf om ruimte te cre\u00ebren voor journalisten om te reflecteren, discussi\u00ebren en ervaringen uit te wisselen over het journalistieke vak. In 2025 zullen we dit voortzetten, met een nieuwe reeks journalistieke reflectiesessies en een tweede editie van het evenement Media voor Democratie.<\/span><\/p>\n

            Dank<\/b><\/p>\n

            De Journalistieke Driedaagse was niet mogelijk geweest zonder de inspanningen van Niels B\u00fcller en Lisette Lubberman van Van de Bunt, en Swaantje Nijkamp en Silvie Konings van Buro Curious.\u00a0<\/span><\/p>\n

            \"\"<\/p>\n

            \u2018SDM bood dit weekend de ideale mix van rust, reflectie en persoonlijke aandacht. Het hielp ons niet alleen om de uitdagingen binnen onze beroepsgroep te doorgronden, maar ook om onze eigen initiatieven voor een sterkere journalistiek verder te brengen.\u2019 <\/span><\/em>– Bas van de Beek, Woo-specialist bij Follow the Money<\/em><\/span><\/p>\n

            \u2018Bouwen aan je merk en gezichten. Verhalen maken die ertoe doen. Het publiek zo goed mogelijk bereiken en verder helpen. Journalistieke titels hebben de handen vol. Toch zagen we kans deze drie dagen uit de hectiek te stappen en \u00e9cht te reflecteren. Daar ging ik met een hele fundamentele <\/span>vraag in: hoe maken we verbinding met ons publiek? Het is wel heel bijzonder te noemen dat we dit weekend vooral verbinding met elkaar vonden. Met deze medestanders (en ik weet zeker dat er velen rondlopen in de media) geven we niet alleen de journalistiek, maar ook ons publiek vleugels.\u2019\u00a0<\/em>– Lindsay Mossink, hoofdredacteur NU.nl<\/em><\/span><\/p>\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

            \n
            \n
            \n
            \n
            \n
            \n
            \n

            delen:<\/p>\n <\/div>\n

            \n \n \n \n <\/svg>\n <\/a>\n <\/div> \n \n
            \n \n \n \n <\/svg>\n <\/a>\n <\/div> \n
            \n \n \n \n <\/svg>\n <\/a>\n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":11,"featured_media":3345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[49],"class_list":["post-3338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nieuws"],"acf":[],"yoast_head":"\nJournalistieke Driedaagse: \u2018Over vijf jaar willen we niet in de hoek van de klassieke muziek zitten\u2019 - Stichting Democratie en Media<\/title>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\t\n\n\n\n\n\n\t\n\t\n\t\n