Nederlands Media Peil
Onderzoek naar hoe Nederlanders zich informeren en wat dat betekent voor geïnformeerd burgerschap.
Het Nederlands Mediapeil is een langlopend onderzoek waarin we meerdere jaren dezelfde groep Nederlanders volgen en jaarlijks rapporteren over hun mediagebruik. We weten steeds beter waar Nederlanders lezen, kijken en scrollen. Maar we weten weinig over waarom. Een antwoord op die vraag helpt de journalistiek om ook in de toekomst aan te sluiten bij wat het publiek nodig heeft.
Wat?
Voor het Nederlands Media Peil volgen Stichting Democratie en Media, Rijksuniversiteit Groningen en de Hogeschool Utrecht meerdere jaren dezelfde groep van honderd tot honderdvijftig Nederlanders, van 12-jarigen tot 55-plussers. Het doel van dit kwalitatieve onderzoek is beter begrijpen waarom mensen de informatiebronnen kiezen die ze kiezen, wat ze ermee doen en hoe dit in de loop der jaren verandert.
We nemen in dit onderzoek niet het media-aanbod als vertrekpunt, maar de behoeften van de burger. Door dezelfde mensen jarenlang te volgen, kunnen we laten zien hoe nieuwsgewoonten, informatiebehoeften en ervaringen met nieuws veranderen, maar ook hoe stabiele mediagewoonten zich vormen. Nog niet eerder is dit zo systematisch en over langere tijd onderzocht.
Waarom?
Het informatielandschap is de afgelopen decennia sterk veranderd, en met de opkomst van generatieve AI is dat in een stroomversnelling geraakt. Wie op zoek is naar nieuws, vermaak of advies heeft eindeloos veel mogelijkheden. De rol van traditionele media daarin is niet meer vanzelfsprekend.
Stichting Democratie en Media zet zich in voor een sterk, pluriform medialandschap, ten dienste van een breed gedragen en doorleefde democratie. Journalistieke media dienen de democratie alleen als een groot publiek hun inhoud wil lezen, beluisteren en zien.
Bestaande onderzoeken laat vooral zien hoeveel tijd mensen aan media besteden en welke bronnen ze gebruiken. Vaak zijn de motieven achter keuzes niet bekend. Kennis over waarom iemand voor de ene bron kiest en niet voor een andere, is nodig om te begrijpen wat veranderende mediagewoonten betekenen voor geïnformeerd burgerschap.
Hoe?
Het onderzoek wordt uitgevoerd onder leiding van Yael de Haan (Hogeschool Utrecht en Rijksuniversiteit Groningen), en Marcel Broersma en Joëlle Swart (Centre for Media and Journalism Studies, Rijksuniversiteit Groningen).
Het panel is gevarieerd naar gender, opleidingsniveau, woonplaats en achtergrond. Deelnemers beantwoorden wekelijks een korte vraag via een app over hun informatiegebruik in die week (‘dagboekonderzoek’) en worden jaarlijks geïnterviewd.
Een van de onderdelen van het interview is een walkthrough. We lopen met drie deelnemers door drie informatiebronnen die voor hen het belangrijkst zijn, vragen hen die te gebruiken zoals ze dat normaal doen, en laten hen hier vervolgens op reflecteren. Op deze manier blijven we zo dicht mogelijk bij het gedrag in plaats van bij wat mensen achteraf zeggen te doen.
Elk jaar zoomen we extra in op één groep die vanuit democratisch perspectief kwetsbaar is en waar nog weinig onderzoek naar is gedaan.