Mediacoalitie

Digitalisering wordt vaak besproken in termen van vooruitgang: sneller, slimmer, meer bereik. Die voordelen zijn reëel, maar het heeft ook veel veranderd aan de manier waarop mensen zich informeren. Onze samenleving verliest langzaam haar greep op een waarheidsgetrouwe en pluriforme informatievoorziening. Media moeten zichzelf opnieuw uitvinden, en de dominante positie van een handvol mondiale techbedrijven maakt die opgave extra moeilijk.

Stichting Democratie en Media (SDM) denkt dat we deze uitdagingen alleen gezamenlijk het hoofd kunnen bieden. Door met publieke en private media, klein en groot, én de overheid samen op te trekken. Daarom brengen we deze partijen bij elkaar. Samen met hen wil SDM bouwen aan een digitale omgeving die het publiek dient: met sterke Nederlandse media, meer digitale autonomie en beleid waarin media en technologie in samenhang worden benaderd.

Wat?

In november 2025 sloegen 23 Nederlandse mediaorganisaties, publiek en privaat, alarm met een brandbrief aan informateur Sybrand Buma, op initiatief van SDM. Daarin waarschuwden we dat onze samenleving haar greep op een op waarheidsvinding gerichte en pluriforme informatievoorziening verliest. Dit is een ernstige bedreiging voor de democratische weerbaarheid, maar ook voor de strategische autonomie en daarmee de veiligheid van Nederland. Daarom vroegen wij het kabinet om een daadkrachtig antwoord in het regeerakkoord. Dat de hele sector zich gezamenlijk uitsprak, is niet eerder gebeurd.

De brief alleen bracht nog niet wat wij hoopten. We zijn daarom met een kleinere groep mediapartijen verder gaan praten over wat we kunnen doen. Onder andere DPG Media, Mediahuis, ANP, NPO, RPO, Talpa en Follow the Money doen mee. In juni 2026 spraken we samen af met minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit). Daar is afgesproken toe te werken naar een mediapact tussen sector en overheid. Het pact zien we als een eerste stap, niet als de oplossing.

Waarom?

Een sterk, onafhankelijk en pluriform medialandschap is belangrijk voor een gezonde democratie. Journalistiek bevraagt machthebbers, maakt maatschappelijke kwesties zichtbaar en stelt burgers in staat zich te informeren en met elkaar van gedachten te wisselen. Dit staat nu allemaal onder druk, omdat de publieke ruimte steeds vaker gestuurd wordt door algoritmes die niet zijn gebouwd om te informeren, maar om vast te houden. En met de opkomst van generatieve AI krijgen mensen informatie steeds vaker van een chatbot. Big Tech is redacteur geworden, maar dan zonder redactionele verantwoording.

Tegelijk staat ook de bestaanszekerheid van nieuwsmedia zelf onder druk. Meer dan tachtig procent van alle digitale advertentie-inkomsten in Nederland gaat namelijk naar buitenlandse techreuzen. Media verliezen daardoor publiek, maar ook een deel van hun verdienmodel waarmee journalistiek wordt betaald. Dat staat nu op het spel.

Hoe?

SDM wil toewerken naar een mediapact van sector en overheid. Daarin willen we graag dat sector en overheid een nieuwe visie op geïntegreerd mediabeleid vastleggen. We hopen het pact in 2027 te kunnen presenteren. 

Media- en digitaliseringsbeleid worden vaak los van elkaar gemaakt, terwijl ze niet meer los van elkaar te zien zijn. We vinden dat de overheid media en technologie samen in acht moet nemen. Daarover zijn we in gesprek met de betrokken ministeries.

Daarnaast onderzoeken we wat Nederlandse media nodig hebben om digitaal autonoom te opereren. We willen graag een eerlijk speelveld en een gezond verdienmodel. Hierover jagen we het publieke debat aan, in Den Haag en daarbuiten. Wat mensen in de digitale wereld te zien krijgen, is uiteindelijk een democratische vraag.

We denken dat dit alleen kan als we gezamenlijk optrekken: publieke en private media, en de overheid. SDM is een onafhankelijk stichting. We hebben geen winstoogmerk, ontvangen geen (overheids)subsidies of dividend. We hebben eigen vermogen dat wordt belegd. Deze onafhankelijke positie maakt het voor ons mogelijk om partijen belangeloos bij elkaar te brengen. We zien het als onze taak om het gesprek hierover te blijven organiseren, in dienst van onze democratie.