Maak kennis met Thomas Boeschoten, onze nieuwe Senior Beleidsmedewerker Media en Tech

Thomas Boeschoten is sinds maart Senior Beleidsmedewerker Media en Technologie bij Stichting Democratie en Media. Boeschoten richtte de Utrecht Data School op, werkte bij het Algemeen Dagblad en was lead van het data- en innovatieteam bij DPG Media. ‘Wat is kwaliteitsjournalistiek in deze tijd waarin we met één druk op de knop toegang hebben tot alle informatie in de wereld?’

Je hebt je droombaan opgezegd om bij SDM te komen werken, schreef je op Linkedin. Waarom?
‘Ik kon het zelf eigenlijk ook niet geloven: van een groot bedrijf met duizenden medewerkers naar een kleine, ideële stichting. Ik werkte met super-interessante data over het leesgedrag van verhalen van grote media, dát was mijn droom. Maar mijn idealisme kon ik er minder in kwijt. En toen kwam vorig jaar de publicatie van een opiniestuk van SDM’s directeur Nienke Venema. Het stuk ging over de overname van RTL door DPG. Daar was ik zó van onder de indruk.’

Waarom?
‘De makkelijke weg bij de RTL-overname was: tegen zijn. Die mening werd denk ik breed gedeeld, vanuit het idee dat machtsconcentratie onwenselijk is. Het opiniestuk pleitte juist vóór de overname. Uit SDM’s analyse bleek dat de overname van RTL door DPG beter zou zijn voor de pluriformiteit van het Nederlandse medialandschap.

Wat dat opiniestuk mij vooral liet zien, is dat er bij SDM grondig wordt nagedacht – veel dieper dan de meeste mensen en organisaties doen. Als de overname niet zou doorgaan, was de analyse van SDM, zou de kans groot zijn dat RTL – en daarmee RTL Nieuws – overgenomen zou worden door een buitenlandse partij. Die zouden vooral interesse in Videoland hebben, en het zou nog maar afwachten zijn of ze RTL Nieuws zouden laten voortbestaan. Dat is nu bij DPG heel goed geborgd.’

Je hebt het over je ‘idealisme’. Wat bedoel je daarmee?
‘Ik maak me al langer zorgen over hoe het gaat in onze samenleving. Ik denk dat media, en dan bedoel ik óók de nieuwe media, meer zouden kunnen doen om hun democratische rol te vervullen.’

Kan je die idealen dan niet juist beter bij een mediabedrijf inzetten?
‘Ik ben bij DPG altijd bezig geweest om op een ethische en verantwoorde manier aan data en innovatie te werken. Maar het hoofddoel van een mediabedrijf is niet om de democratie te redden. In een wereld waarin traditionele mediabedrijven onder druk staan, is het steeds lastiger voor redacties om journalistiek te maken die relevant is vanuit democratisch perspectief én de aandacht trekt. Belangrijke verhalen zijn meestal niet sexy volgens de spelregels van platforms en het publiek.

Journalistieke media zijn nu vaak afhankelijk van platforms die ze niet zelf in handen hebben. Dat eigenaarschap proberen ze wel terug te pakken, maar het is een enorme en moeizame strijd. Dat houdt me wel bezig: hoe kunnen redacties weer onafhankelijk van die platforms opereren? Wat is kwaliteitsjournalistiek in deze tijd waarin we met één druk op de knop toegang hebben tot alle informatie in de wereld? Daarop is nog geen goed antwoord. Bij SDM wordt juist veel gewerkt aan deze vraagstukken. De overstap komt voor mij op een logisch moment.’

Wat ga je doen bij Stichting Democratie en Media?
‘In mijn eerste jaar wil ik ontdekken waar de grootste uitdagingen liggen van technologische ontwikkelingen op ons pluriforme medialandschap en democratische rechtsstaat. Vanuit die inzichten ontwikkelen we interventies: wat kunnen we hieraan dóen?

Twee grote vraagstukken springen er nu al uit. Ten eerste: welke wet- en regelgeving, inclusief handhaving, hebben we nodig om de macht van mondiale techbedrijven in te perken? Ten tweede de levensvatbaarheid van media: hoe kunnen ze ons over tien jaar nog voorzien van kwaliteitsinformatie? En dan bedoel ik niet alleen de traditionele media – het is juist ook interessant om te zoeken naar manieren voor nieuwe media om hun democratische rol te vervullen.’ 

SDM is ook een ideëel aandeelhouder van DPG. Schuurt het nog dat je daar vandaan komt?
‘Nee hoor. Uiteindelijk hebben DPG en SDM het beste met het mediabedrijf voor. De stichting denkt constructief-kritisch mee op een onderwerp dat ons allemaal aangaat: journalistieke onafhankelijkheid en interne pluriformiteit. Het is juist wel handig: ik ken DPG heel goed, en kan dat perspectief inbrengen bij SDM.’

Je hebt eerder de Utrecht Data School opgericht. ‘Verbonden wetenschappers geven actief vorm aan de digitale samenleving en onderzoeken hoe burgerschap en democratie veranderen door dataficatie en algoritmisering’, lees ik op hun website.
‘Ze zijn in de tussentijd flink geprofessionaliseerd, maar dit was destijds al onze insteek. We waren geïnteresseerd in wat we ‘de dataficering van de samenleving’ noemden. We deden onderzoek naar de online publieke ruimte en de fragmentatie op sociale media – hoe mensen samenkomen in deelpublieken die bepalend zijn voor hun ervaring. We schreven wetenschappelijke publicaties en journalistieke verhalen, zoals voor De Groene Amsterdammer, over hoe extreem-rechtse ideeën via Twitter mainstream worden.’

Ben je een optimist of pessimist als het op tech aankomt?
AI is here to stay, en ik ben optimistisch over de mogelijkheden die het voor organisaties en bedrijven biedt op de korte termijn. Maar de invloed op lange termijn zie ik tot nu toe als extreem negatief en disruptief. Het is gebouwd op bedenkelijke praktijken door auteursrechtelijk beschermde content te stelen, ook van journalistieke bedrijven. Het ondermijnt verdienmodellen van onafhankelijke redacties door hen te omzeilen. We moeten zorgen dat het blijft lonen om oorspronkelijke journalistiek te bedrijven, ook in tijden dat mensen gewend zijn aan het gemak van comfort van chatbots.

Het is jammer dat big tech nog zo weinig waardengedreven is. Neem TikTok, in de basis een briljant platform. Het leert supersnel wat jou als gebruiker interesseert én het is heel verslavend. Stel dat je die techniek zou inzetten om belangrijke verhalen en relevante informatie voor burgers aan de man te brengen en ons democratisch weerbaarder te maken, in plaats van het promoten van de manosphere bijvoorbeeld. Platforms kunnen daarin keuzes maken.’