Luister naar de SDM-podcast: een drieluik over democratie en media
Vandaag verschijnt het podcastdrieluik ‘Democratie en Media’. Hierin gaat Nienke Venema, directeur van SDM, in gesprek met scherpe denkers over de invloed van technologie op ons publieke debat en onze democratie. Op zoek naar nieuwe inzichten en antwoorden.
Ons medialandschap is in twee decennia onherkenbaar veranderd. Van een dansende banaan op Hyves tot AI als je persoonlijke nieuwslezer – technologie is steeds bepalender voor welke informatie we voorgeschoteld krijgen en onze blik op de werkelijkheid. Wat betekent dat voor onze democratische samenleving?
De komende weken verschijnt elke dinsdag een aflevering van het drieluik ‘Democratie en Media’.
Gezond publiek debat
In de eerste aflevering van het drieluik spreekt Nienke met publieksfilosoof en senator Daan Roovers. Al dertig jaar houdt Daan zich bezig met de vraag: hoe ziet een gezond publiek debat eruit?
Anno 2026 zit onze informatievoorziening ‘in een penibele situatie’ volgens Roovers. Tal van factoren dragen daaraan bij: manipulatie, desinformatie, buitenlandse inmenging en misleiding door mondiale techreuzen. Roovers: ‘De schrik slaat je om het hart. De beïnvloeding is nu nog beperkt, maar de mogelijkheden ervoor zijn grootschalig.’
Wat betekent dat voor hoe we onze mening vormen? En hoe zorgen we ervoor dat het publieke debat open, kritisch, inclusief en betrouwbaar blijft? Het liefst zou Roovers het recht op eerlijke en betrouwbare informatie verankerd zien in de grondwet.
Want: ‘Democratie heeft alleen maar zin als mensen op basis van eerlijke en betrouwbare informatie hun stem kunnen uitbrengen.’
Electoraal succes van radicaal-rechts
In de tweede aflevering spreekt Nienke met hoogleraar politicologie Catherine de Vries over de opkomst van radicaal-rechts. Catherine doet al jaren onderzoek naar de factoren waardoor radicaal-rechts terrein wint in Nederland én Europa.
Onlangs verscheen haar boek Symfonie van onvrede, dat begint bij een boer in Overijssel die langzaam zijn vertrouwen in de politiek verliest. Waar hij steevast CDA stemde, schuift hij langzaam maar zeker op naar de LPF, om uiteindelijk bij de PVV uit te komen.
Het is een verhaal dichtbij huis, want die boer in Overijssel is de vader van Catherine. Hoe kan het dat radicaal-rechts het in heel Europa zo goed doet? Welke rol spelen emoties bij electoraal succes? En wat is de invloed van media hierin?
Overspoeld door informatie
In de laatste aflevering van het drieluik spreekt Nienke met Sander van der Linden, hoogleraar sociale psychologie aan Cambridge University. Wat doet de eindeloze stroom aan informatie waar we constant via onze telefoon aan worden blootgesteld met ons brein? En hoe beïnvloedt het de keuzes die we maken, als mens en als burger?
Als directeur van het Social Decision Making Lab onderzoekt Sander hoe misleidende informatie op sociale media zich als een virus verspreidt. Hoe gaan mensen om met foutieve informatie? En wat betekent dit voor ons publieke debat en het vertrouwen in de democratie?
