Tachtigste 5 februariherdenking: ‘Democratisch verzet is: medestanders herkennen in mensen met wie je het hartstochtelijk oneens bent’

Op 5 februari vond de tachtigste editie van de 5 februariherdenking plaats. Sinds 1946 organiseert Stichting Democratie en Media jaarlijks deze herdenking om alle omgekomen medewerkers van het illegale Parool te herdenken.

Niet eerder verzamelden zich zoveel nabestaanden en betrokkenen op de de Algemene Begraafplaats Noorderduin in Zandvoort voor het eerste onderdeel van de 5 februariherdenking. Nienke Venema, directeur van Stichting Democratie en Media, heette de aanwezigen welkom, waaronder ook wethouder Gert Jan Bluijs. ‘Deze herdenkingsdag is een ankerpunt om stil te blijven staan bij al die mannen en vrouwen die destijds zo ontzettend moedig waren’, aldus Venema.

Na het welkomstwoord begaf het gezelschap zich richting het graf van Wim Gertenbach, zijn vrouw en zijn drie kinderen. Gertenbach was vanaf november 1941 de drukker van Het Parool. Hij was een van de dertien mannen die op 5 februari 1943 werd gefusilleerd door de Duitsers. Alle dertien werden ze veroordeeld vanwege hun werkzaamheden voor de illegale krant in wat later ‘het eerste Paroolproces’ is gaan heten. Bij het graf brachten twee leerlingen van het Wim Gertenbach College een zelfgeschreven gedicht ten gehore. Na een minuut stilte legden de aanwezigen bloemen bij het familiegraf van Gertenbach en het graf van zijn ouders.

Foto’s: SDM/Eric Feijten 

Voor het tweede deel van de 5 februariherdenking verzamelden nabestaanden, redactieleden van Het Parool, medewerkers van Stichting Democratie en Media en andere betrokkenen zich op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal. Twaalf slachtoffers van het eerste Paroolproces zijn hier na de bevrijding herbegraven in het Eerevak. Na twee minuten stilte werd de vlag gehesen en bloemen bij de graven gelegd.

Aanwezigen ontvingen een boekje met achtergrondinformatie over alle 32 mannen die op de Eerebegraafplaats liggen en tijdens de bezetting actief waren voor Het Parool. Het is geschreven door historisch onderzoeker Jos Sinnema en ontworpen door Christa Jesse.

Het lunchprogramma vond plaats in Pernassia aan Zee. Het Bob Hanf Ensemble speelde het Strijkkwartet in C dur van Bob Hanf. Hanf was een Nederlands-Joods componist die in Auschwitz is omgekomen. Schrijver en historicus Ewoud Kieft vertelde over over de kracht van onverstoorbaar, alledaags verzet. ‘Het populistische verhaal van één volk met één volkswil is een sprookje. Ik ben nog niet eens één familie tegengekomen waarin iedereen het met elkaar eens is. Democratisch verzet is: medestanders en medestrijders herkennen in mensen met wie je het hartstochtelijk oneens bent. (…) Zodra er genoeg mensen zijn die simpelweg nee zeggen, in het parlement, in de rechtbank, op straat, dan krijgt autocratie een deuk.’

De dag werd afgesloten door Nienke Venema. Zij las een gedicht voor dat dichter en hoogleraar rechtsstaat en democratie Hanneke van Eijken schreef ter gelegenheid van de tachtigste 5 februariherdenking.